Veerkracht helpt kinderen om met moeilijke situaties om te gaan. In de OpPepper App van Augeo Foundation laat het figuurtje Pep kinderen ervaren dat zij zelf invloed hebben op hun gedachten en gevoelens; als het goed met ze gaat, maar ook als het tegenzit.
TIP!
Je hebt de term misschien wel eens voorbij horen komen: stress-sensitief werken.
Maar wat is dat eigenlijk? Waarom is dat belangrijk? En hoe doe je dat?
en ANTWOORDEN
vragen
14
Hoe maak jij het verschil voor een kind met stress?
Stress-sensitief werken
vorige pagina
Volgende pagina
Deel deze pagina:
8
Hoe helpt jouw rust een kind dat overspoeld wordt door emoties?
Jouw kalmte is aanstekelijk. Door rustig te blijven, voorspelbaarheid te bieden en vriendelijk contact te maken, help je gevoelens van stress van een kind te verlagen. Je hoeft het niet op te lossen: aanwezig zijn, veiligheid bieden en troost geven is al heel veel.
14
Beleid: Laat stress-sensitief werken terugkomen in missie, taakomschrijvingen en oudercommunicatie.
Training: Zorg dat iedereen (ook invalkrachten!) een korte training volgt. Kijk eens bij de online cursussen en teamoefeningen van Augeo Foundation.
Teamcultuur: Creëer ruimte voor open gesprekken over stress en casussen uit de praktijk.
Inrichting: Zorg voor een prikkelarme, veilige en ondersteunende omgeving voor kinderen én medewerkers.
Ouders betrekken: Gebruik ouderavonden, nieuwsbrieven en de ouderapp om stress bespreekbaar te maken.
Als team en organisatie kun je zo samen een plek creëren waar kinderen zich veilig, gezien en gesteund voelen – ook als het thuis even niet meezit.
Wat vraagt stress-sensitief werken van de organisatie?
Om stress-sensitief werken goed in de organisatie te laten landen, is meer nodig dan de inzet van individuele medewerkers. Een paar dingen die helpen:
13
Hoe blijf je zelf veerkrachtig in dit werk?
Door ook goed voor jezelf te zorgen. Praat met collega’s, bouw rust in je dag, vraag hulp als je overloopt. Kinderen leren vooral van wat je voorleeft. Als jij laat zien dat het oké is om grenzen te hebben, leer je hen hetzelfde.
12
Wat als je bang bent dat je tekortschiet?
Je hoeft het niet perfect te doen. Alleen al dat jij aandacht hebt voor hoe het écht gaat met een kind, maakt je waardevol. Vertrouwen opbouwen, aanwezig zijn, en blijven proberen – dat is stress-sensitief werken.
11
Kun je stress écht verminderen met kleine acties?
Ja! Eén kalme volwassene kan voor een kind het verschil maken. Door een arm om een schouder, een rustig liedje, samen even tekenen of gewoon in stilte bij het kind blijven. Dit soort momenten bouwen aan veerkracht.
10
Wat als jij twijfelt of iets stress is?
Twijfel je? Bespreek het. Met een collega, intern begeleider of de aandachtsfunctionaris. Door samen te reflecteren zie je meer, leer je meer, en voorkom je dat je blijft lopen met onzekerheid. Je hoeft het niet alleen te doen.
9
Hoe blijf je zelf kalm als het stormt bij een kind of in de groep?
Kinderen voelen haarfijn aan hoe jij je voelt. Door te herkennen wanneer je eigen gevoelens van stress oplopen en te weten hoe je daarmee om te gaan, help je ook hen. Bijvoorbeeld door een korte adempauze, even hulp te vragen aan een collega of bewust langzaam praten. Wat helpt jou rustig te blijven?
7
Wat doe je als een kind zich door de stress in zichzelf terugtrekt?
Forceer niks. Een gestrest kind sluit zich soms even af om te overleven. Geef het ruimte, blijf nabij, en maak daarna rustig weer contact. Benoem wat je ziet: Je kijkt zo verdrietig, ik ben hier als je me nodig hebt.
6
Hoe kan je gevoelens van stress bij kinderen herkennen?
Stress uit zich bij elk kind anders. Sommige kinderen worden druk, anderen juist stil of boos. Weer anderen krijgen buikpijn of willen niet meer eten. Door goed te kijken, te luisteren en aan te voelen kun jij signalen opvangen en het verschil maken.
5
Wat is het effect van opgroeien in een huis vol spanning?
Een kind voelt het aan als er thuis geldzorgen zijn, als een ouder ziek of somber is, als er huiselijk geweld is. Zelfs als het er niet zelf bij is of niet begrijpt wat er aan de hand is. De stress van thuis reist mee naar de opvang of school. Ook al is het kind daar fysiek veilig, het kan zich toch onveilig vóelen. Dat komt doordat het stresssysteem van het kind door alle spanningen thuis in de war is geraakt.
4
Maar ligt de oplossing niet in de thuissituatie?
In het ideale geval stopt de stress thuis. Maar vaak spelen problemen al langere tijd en zijn niet 1, 2, 3 op te lossen. Daarom is het belangrijk dat kinderen de uren die zij op school en op de kinderopvang doorbrengen een veilige plek hebben waar zij zich gezien, gehoord en gesteund voelen.
2
Wat bedoelen we met ‘stress thuis’?
Het gaat om stress door problemen thuis, zoals armoede, psychische problemen van ouders, een scheiding met veel conflicten. En om stress als gevolg van huiselijk geweld en verwaarlozing. Wat deze vormen van stress met elkaar gemeen hebben is dat het langdurig is en dat kinderen zich er niet aan kunnen onttrekken.
3
Is stress altijd slecht voor kinderen?
Nee. Stress hoort bij het leven. Iedereen maakt vroeg of laat stressvolle gebeurtenissen mee. Maar langdurige of heftige stress kan ernstige schade veroorzaken. Zeker hele jonge kinderen kunnen daar niet zelf mee omgaan. Dan is een volwassene die rust brengt van levensbelang.
1
Wat is stress-sensitief werken?
Kort gezegd betekent stress-sensitief werken dat alle medewerkers in de organisatie weten dat er kinderen zijn die thuis veel stress meemaken. En dat het belangrijk is dat zij daar goed op reageren, zodat kinderen zich op school en op de kinderopvang veilig en gesteund voelen.
Lees mijn verhaal
‘Gedrag zie ik niet meer als lastig, maar als een ‘‘Help mij’’ signaal’
Bente Eichhorst
Kinderpsycholoog bij het Centrum voor Jeugd en Gezin Westelijke Mijnstreek
Lees mijn verhaal
‘Als kinderen zich veilig voelen, kunnen zij zich ontwikkelen’
Kelly Wiertz
Adjunct-directeur Broederschool, Heerlen
‘Als kinderen zich veilig voelen, kunnen zij zich ontwikkelen’
Kelly Wiertz
Adjunct-directeur Broederschool, Heerlen
‘Al 22 jaar werk ik op de Broederschool in Heerlen, een basisschool met zo’n 180 leerlingen in een achterstandswijk. Onze school is een plek waar we verder kijken dan cijfers en resultaten alleen. Juist omdat veel kinderen opgroeien in stressvolle omstandigheden, is stress-sensitief werken bij ons verweven in alles wat wij doen.
In de praktijk betekent dit vaste routines, duidelijke gedragsverwachtingen, de inzet van de oké-thermometers, wekelijkse sociokringen en het belonen van positief gedrag in alle groepen. Zo creëren we rust en voorspelbaarheid, waardoor kinderen zich veilig voelen, durven leren en zich optimaal kunnen ontwikkelen. Deze aanpak wordt schoolbreed gedragen: van vakdocenten tot stagiaires, iedereen doet mee.
Iedere leerling wordt gezien: soms is een kleine aanpassing genoeg, zoals een kort beweegmoment, waardoor een kind zich daarna weer kan concentreren. Een voorbeeld dat me altijd bij zal blijven, is dat van een leerling die een moeilijke thuissituatie had en hierdoor veel spanning ervaarde. Het lukte niet om zich te concentreren in de klas. Door samen te kijken naar wat hij nodig had, kwamen we tot kleine oplossingen, zoals korte rustmomenten, even voetballen tussendoor en extra positieve aandacht. Dat gaf hem houvast en ruimte om weer te leren. Aan het eind van het schooljaar bedankte zijn moeder de juf met tranen in haar ogen voor hoe haar zoon tot bloei was gekomen.
Voor mij is stress-sensitief werken meer dan een aanpak: het maakt ons werk betekenisvoller. Voor andere scholen raad ik aan: begin klein, zorg voor een veilige basis en betrek je hele team. Als kinderen zich veilig voelen, kunnen ze zich ontwikkelen en dat zie je in alles terug.’
•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
‘Gedrag zie ik niet meer als lastig, maar als een ‘‘Help mij’’ signaal’
Bente Eichhorst
Kinderpsycholoog bij het Centrum voor Jeugd en Gezin Westelijke Mijnstreek
‘Voor mijn werk kom ik dagelijks in contact met de kinderopvanglocaties bij hulpvragen rond kinderen bij wie we moeilijkheden in de ontwikkeling signaleren. Stress-sensitief werken voelt voor mij inmiddels als vanzelfsprekend. In de kinderopvang ontmoet je kinderen en ouders die, bewust of onbewust, stress of ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt. Dat beïnvloedt hun dagelijks functioneren. Helaas wordt er nog te vaak beoordeeld op gedrag en wordt er niet gekeken naar de onderliggende oorzaak.
Een voorbeeld dat me altijd zal bijblijven is dat van een jongetje van twee waarbij zowel medewerkers als zijn ouders geen mogelijkheden meer zagen om de situatie te verbeteren. Zijn gedrag werd niet begrepen en hij had verschillende labels gekregen. Samen met het team en de ouders ben ik gaan kijken naar het kind, zijn verhaal en de context. Al snel ontdekten we dat moeder en kind vanaf de zwangerschap een moeilijke start hadden gehad, met veel stress. Door niet te straffen, maar aan te sluiten bij het kind en ruimte te bieden voor emoties, kwam de verbinding terug. Hij voelde zich steeds veiliger, durfde te ontdekken en weer te spelen.
Voor mij als professional brengt deze manier van werken meer rust en werkplezier. Het contact met kinderen en ouders is niet alleen effectiever, maar ook betekenisvoller. Gedrag zie ik niet meer als lastig, maar als een “Help mij” signaal. Mijn wens is dan ook dat stress-sensitief werken in de hele kinderopvang vanzelfsprekend wordt. Het vergroot de veerkracht van kinderen, kan onnodige escalaties voorkomen en ondersteunt een gezonde ontwikkeling. Ook als dat thuis moeilijk is.’
•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
Veerkracht helpt kinderen om met moeilijke situaties om te gaan. In de OpPepper App van Augeo Foundation laat het figuurtje Pep kinderen ervaren dat zij zelf invloed hebben op hun gedachten en gevoelens; als het goed met ze gaat, maar ook als het tegenzit.
TIP!
Deel deze pagina:
vorige pagina
Volgende pagina
14
Beleid: Laat stress-sensitief werken terugkomen in missie, taakomschrijvingen en oudercommunicatie.
Training: Zorg dat iedereen (ook invalkrachten!) een korte training volgt. Kijk eens bij de online cursussen en teamoefeningen van Augeo Foundation.
Teamcultuur: Creëer ruimte voor open gesprekken over stress en casussen uit de praktijk.
Inrichting: Zorg voor een prikkelarme, veilige en ondersteunende omgeving voor kinderen én medewerkers.
Ouders betrekken: Gebruik ouderavonden, nieuwsbrieven en de ouderapp om stress bespreekbaar te maken.
Als team en organisatie kun je zo samen een plek creëren waar kinderen zich veilig, gezien en gesteund voelen – ook als het thuis even niet meezit.
Wat vraagt stress-sensitief werken van de organisatie?
Om stress-sensitief werken goed in de organisatie te laten landen, is meer nodig dan de inzet van individuele medewerkers. Een paar dingen die helpen:
13
Hoe blijf je zelf veerkrachtig in dit werk?
Door ook goed voor jezelf te zorgen. Praat met collega’s, bouw rust in je dag, vraag hulp als je overloopt. Kinderen leren vooral van wat je voorleeft. Als jij laat zien dat het oké is om grenzen te hebben, leer je hen hetzelfde.
12
Wat als je bang bent dat je tekortschiet?
Je hoeft het niet perfect te doen. Alleen al dat jij aandacht hebt voor hoe het écht gaat met een kind, maakt je waardevol. Vertrouwen opbouwen, aanwezig zijn, en blijven proberen – dat is stress-sensitief werken.
11
Kun je stress écht verminderen met kleine acties?
Ja! Eén kalme volwassene kan voor een kind het verschil maken. Door een arm om een schouder, een rustig liedje, samen even tekenen of gewoon in stilte bij het kind blijven. Dit soort momenten bouwen aan veerkracht.
10
Wat als jij twijfelt of iets stress is?
Twijfel je? Bespreek het. Met een collega, intern begeleider of de aandachtsfunctionaris. Door samen te reflecteren zie je meer, leer je meer, en voorkom je dat je blijft lopen met onzekerheid. Je hoeft het niet alleen te doen.
9
Hoe blijf je zelf kalm als het stormt bij een kind of in de groep?
Kinderen voelen haarfijn aan hoe jij je voelt. Door te herkennen wanneer je eigen gevoelens van stress oplopen en te weten hoe je daarmee om te gaan, help je ook hen. Bijvoorbeeld door een korte adempauze, even hulp te vragen aan een collega of bewust langzaam praten. Wat helpt jou rustig te blijven?
8
Hoe helpt jouw rust een kind dat overspoeld wordt door emoties?
Jouw kalmte is aanstekelijk. Door rustig te blijven, voorspelbaarheid te bieden en vriendelijk contact te maken, help je gevoelens van stress van een kind te verlagen. Je hoeft het niet op te lossen: aanwezig zijn, veiligheid bieden en troost geven is al heel veel.
7
Wat doe je als een kind zich door de stress in zichzelf terugtrekt?
Forceer niks. Een gestrest kind sluit zich soms even af om te overleven. Geef het ruimte, blijf nabij, en maak daarna rustig weer contact. Benoem wat je ziet: Je kijkt zo verdrietig, ik ben hier als je me nodig hebt.
6
Hoe kan je gevoelens van stress bij kinderen herkennen?
Stress uit zich bij elk kind anders. Sommige kinderen worden druk, anderen juist stil of boos. Weer anderen krijgen buikpijn of willen niet meer eten. Door goed te kijken, te luisteren en aan te voelen kun jij signalen opvangen en het verschil maken.
5
Wat is het effect van opgroeien in een huis vol spanning?
Een kind voelt het aan als er thuis geldzorgen zijn, als een ouder ziek of somber is, als er huiselijk geweld is. Zelfs als het er niet zelf bij is of niet begrijpt wat er aan de hand is. De stress van thuis reist mee naar de opvang of school. Ook al is het kind daar fysiek veilig, het kan zich toch onveilig vóelen. Dat komt doordat het stresssysteem van het kind door alle spanningen thuis in de war is geraakt.
4
Maar ligt de oplossing niet in de thuissituatie?
In het ideale geval stopt de stress thuis. Maar vaak spelen problemen al langere tijd en zijn niet 1, 2, 3 op te lossen. Daarom is het belangrijk dat kinderen de uren die zij op school en op de kinderopvang doorbrengen een veilige plek hebben waar zij zich gezien, gehoord en gesteund voelen.
3
Is stress altijd slecht voor kinderen?
Nee. Stress hoort bij het leven. Iedereen maakt vroeg of laat stressvolle gebeurtenissen mee. Maar langdurige of heftige stress kan ernstige schade veroorzaken. Zeker hele jonge kinderen kunnen daar niet zelf mee omgaan. Dan is een volwassene die rust brengt van levensbelang.
2
Wat bedoelen we met ‘stress thuis’?
Het gaat om stress door problemen thuis, zoals armoede, psychische problemen van ouders, een scheiding met veel conflicten. En om stress als gevolg van huiselijk geweld en verwaarlozing. Wat deze vormen van stress met elkaar gemeen hebben is dat het langdurig is en dat kinderen zich er niet aan kunnen onttrekken.
1
Wat is stress-sensitief werken?
Kort gezegd betekent stress-sensitief werken dat alle medewerkers in de organisatie weten dat er kinderen zijn die thuis veel stress meemaken. En dat het belangrijk is dat zij daar goed op reageren, zodat kinderen zich op school en op de kinderopvang veilig en gesteund voelen.
Lees mijn verhaal
‘Gedrag zie ik niet meer als lastig, maar als een ‘‘Help mij’’ signaal’
Bente Eichhorst
Kinderpsycholoog bij het Centrum voor Jeugd en Gezin Westelijke Mijnstreek
Lees mijn verhaal
‘Als kinderen zich veilig voelen, kunnen zij zich ontwikkelen’
Kelly Wiertz
Adjunct-directeur Broederschool, Heerlen
Hoe maak jij het verschil voor een kind met stress?
Je hebt de term misschien wel eens voorbij horen komen: stress-sensitief werken.
Maar wat is dat eigenlijk? Waarom is dat belangrijk? En hoe doe je dat?
en ANTWOORDEN
vragen
14
Stress-sensitief werken
•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
‘Als kinderen zich veilig voelen, kunnen zij zich ontwikkelen’
‘Al 22 jaar werk ik op de Broederschool in Heerlen, een basisschool met zo’n 180 leerlingen in een achterstandswijk. Onze school is een plek waar we verder kijken dan cijfers en resultaten alleen. Juist omdat veel kinderen opgroeien in stressvolle omstandigheden, is stress-sensitief werken bij ons verweven in alles wat wij doen.
In de praktijk betekent dit vaste routines, duidelijke gedragsverwachtingen, de inzet van de oké-thermometers, wekelijkse sociokringen en het belonen van positief gedrag in alle groepen. Zo creëren we rust en voorspelbaarheid, waardoor kinderen zich veilig voelen, durven leren en zich optimaal kunnen ontwikkelen. Deze aanpak wordt schoolbreed gedragen: van vakdocenten tot stagiaires, iedereen doet mee.
Iedere leerling wordt gezien: soms is een kleine aanpassing genoeg, zoals een kort beweegmoment, waardoor een kind zich daarna weer kan concentreren. Een voorbeeld dat me altijd bij zal blijven, is dat van een leerling die een moeilijke thuissituatie had en hierdoor veel spanning ervaarde. Het lukte niet om zich te concentreren in de klas. Door samen te kijken naar wat hij nodig had, kwamen we tot kleine oplossingen, zoals korte rustmomenten, even voetballen tussendoor en extra positieve aandacht. Dat gaf hem houvast en ruimte om weer te leren. Aan het eind van het schooljaar bedankte zijn moeder de juf met tranen in haar ogen voor hoe haar zoon tot bloei was gekomen.
Voor mij is stress-sensitief werken meer dan een aanpak: het maakt ons werk betekenisvoller. Voor andere scholen raad ik aan: begin klein, zorg voor een veilige basis en betrek je hele team. Als kinderen zich veilig voelen, kunnen ze zich ontwikkelen en dat zie je in alles terug.’
Kelly Wiertz
Adjunct-directeur Broederschool, Heerlen
‘Voor mijn werk kom ik dagelijks in contact met de kinderopvanglocaties bij hulpvragen rond kinderen bij wie we moeilijkheden in de ontwikkeling signaleren. Stress-sensitief werken voelt voor mij inmiddels als vanzelfsprekend. In de kinderopvang ontmoet je kinderen en ouders die, bewust of onbewust, stress of ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt. Dat beïnvloedt hun dagelijks functioneren. Helaas wordt er nog te vaak beoordeeld op gedrag en wordt er niet gekeken naar de onderliggende oorzaak.
Een voorbeeld dat me altijd zal bijblijven is dat van een jongetje van twee waarbij zowel medewerkers als zijn ouders geen mogelijkheden meer zagen om de situatie te verbeteren. Zijn gedrag werd niet begrepen en hij had verschillende labels gekregen. Samen met het team en de ouders ben ik gaan kijken naar het kind, zijn verhaal en de context. Al snel ontdekten we dat moeder en kind vanaf de zwangerschap een moeilijke start hadden gehad, met veel stress. Door niet te straffen, maar aan te sluiten bij het kind en ruimte te bieden voor emoties, kwam de verbinding terug. Hij voelde zich steeds veiliger, durfde te ontdekken en weer te spelen.
Voor mij als professional brengt deze manier van werken meer rust en werkplezier. Het contact met kinderen en ouders is niet alleen effectiever, maar ook betekenisvoller. Gedrag zie ik niet meer als lastig, maar als een “Help mij” signaal. Mijn wens is dan ook dat stress-sensitief werken in de hele kinderopvang vanzelfsprekend wordt. Het vergroot de veerkracht van kinderen, kan onnodige escalaties voorkomen en ondersteunt een gezonde ontwikkeling. Ook als dat thuis moeilijk is.’
•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
‘Gedrag zie ik niet meer als lastig, maar als een ‘‘Help mij’’ signaal’
Bente Eichhorst
Kinderpsycholoog bij het Centrum voor Jeugd en Gezin Westelijke Mijnstreek